TR EN
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı
ULUSAL GIDA KOMPOZİSYON VERİ TABANI
ULUSAL GIDA KOMPOZİSYON VERİ TABANI

TÜRKOMP'UN ÖZELLİKLERİ

Sistemde yer alan tüm veriler “TürKomp, Veri Kalitesi Değerlendirme Prosedürü” kapsamında üretilmiş olup, “Kalite İndeksi Güven Kodu” sınıfı A düzeyindedir.

GIDA GRUPLARI: Türkiye'de üretilen ve tüketilen işlenmemiş ve işlenmiş gıdaların besin öge düzeylerinin ortaya konduğu TürKomp’ta 13 gıda grubuna yer verilmiştir (Tablo 1). Geleneksel gıda grubuna ait analitik veriler, ürünlerin tescil başvuruları yapıldıktan sonra paylaşıma açılacaktır.

Projede geleneksel gıda grubu kapsamında 53 adet ürün ele alınmış, bunlara ait farklı üretim tekniklerini içeren “geleneksel gıda taslak tescil dosyaları” hazırlanmıştır. Taslak tescil dosyaları; ürünlerin ulusal düzeyde ve nokta seviyesindeki örneklemini, yerinde kayıtla elde edilmiş detaylı ürün yapım tekniklerini, bu örneklemlere ait ürün analiz bulguları ile ürünlerin tarihsel süreçte “Türkiye’nin geleneksel gıdası” olduğuna yönelik ispatın yer aldığı kapsamlı literatür taramalarını içeren yüksek katma değerli dokümanlardır. Dünyadaki mevcut geleneksel gıda tescil dosya örneklerinin incelenerek oluşturulduğu “örnek geleneksel gıda tescil başvuru dosya” formatı, TPE’nin uzmanlarının projeye verdiği gönüllü destek ve işbirliğiyle hazırlanmıştır. Konuyla ilgili yasa tasarısı kanunlaştığında, projemizdeki ürünlerin dışında daha pek çok geleneksel gıdanın da tescilinin alınabileceği ve ülkemizin ekonomisine önemli düzeyde katkı sağlanabileceği yönünde girişimlerin olabileceği düşünülmektedir.

Tablo 1. Gıda grupları

No Gıda grupları Toplam ürün sayısı
(adet, n)
İşlenmemiş ürün sayısı
(adet, n)
İşlenmiş ürün sayısı
(adet, n)
1 Süt ve süt ürünleri 24 5 19
2 Yumurta ve yumurta ürünleri 7 5 2
3 Et ve et ürünleri 45 43 2
4 Balık ve su ürünleri 20 17 3
5 Sıvı ve katı yağlar 10 0 10
6 Tahıllar ve tahıl ürünleri 48 13 35
7 Yağlı tohumlar ve kuru baklagiller 10 5 5
8 Sebze ve sebze ürünleri 114 70 44
9 Meyve ve meyve ürünleri 108 58 50
10 Şeker ve şekeli ürünler 12 - 12
11 İçecekler 17 - 17
12 Muhtelif gıdalar 35 - 35
12 Geleneksel gıdalar 116 - 116
13 Özel beslenme amaçlı gıdalar 20 - 20
TOPLAM 586 216 370

BESİN ÖGELERİ: Proje süresi ve bütçesi göz önünde bulundurularak ilk aşamada yaklaşık 100 besin ögesi çalışılmış, öncelikle gıdaların içerdikleri temel besin ögelerinin sistemde bulunmasına dikkat edilmiş, tüm ürünlerde aynı analizler yapılmamıştır. Besin ögelerinin adlandırılmasında ve kısaltmalarında "EuroFIR Component Thesaurus version 1.3" dikkate alınmıştır.

VERİ GÖSTERİMİ: Birimlerin ve sayıların gösterilmesinde "Greenfield ve Southgate, 2003" esas alınmıştır. Sistemde; analiz edilmemiş besin ögelerine ait değerlere (missing values) yer verilmemiştir. Ürünün içinde teorik olarak bulunmadığı kabul edilen; protein, yağ ve lif, toplam diyet değerleri sıfır (0) olarak gösterilmiştir. Analizi sonucu "sıfır" bulunmuş değerler ile cihaz ölçüm limiti "LOQ" dışında kalan eser düzeydeki veriler, sıfır (0) olarak belirtilmiştir.

GIDALARIN TANIMLANMASI: Tüm ürünler, gıdaların detaylı olarak tanımlanabilmesinde kullanılan uluslararası kodlama sistemine "Langual Thesaurus, Food Product Indexer Versiyon 3.91, Ekim 2008" göre kodlanmıştır. Kodların tanımları Türkçe'ye çevrilmiştir.

ÇOKLU DİL SEÇENEĞİ: Türkçe (Tr) ve İngilizce (En) dilleri aktiftir.

ARAMA: Alfabetik, bilimsel isim, yöresel isim ve bileşenler yönünden yapılan aramalarda sıralama yapılabilmekte, gıdalar analiz edildikleri besin ögeleri düzeylerine göre çoktan aza doğru da gösterilebilmektedir. Beslenme amacına göre yapılan aramada; düşük enerjili, az yağlı, yağsız, yüksek lifli ve yüksek proteinli gıdalar içerdikleri besin ögesi düzeyine göre çoktan aza doğru sıralanabilmektedir.

KARŞILAŞTIRMA: İki farklı ürün besin ögeleri yönünden aynı ekranda karşılaştırılabilmektedir.

"BESLENME ÇANTASI" UYGULAMASI: Seçilen farklı miktarlardaki ürünlerin besin ögeleri düzeyleri ayrı ve toplu olarak verilebilmektedir.

Kaynaklar:

Greenfield, H., Southgate, D.A.T., Food Composition Data Production, Management and Use, Food and Agriculture Organization of the United Nations, 21, 163, 165, Rome, (2003).

TARAL 1007 107G208, Ulusal Gıda Kompozisyonunun Belirlenmesi ve Yaygın-Sürekli Paylaşım Sisteminin Oluşturulması, “Veri Kalitesi Değerlendirme Prosedürü”, 09/202, Yürürlük Tarihi: 23.06.2009, Güncelleştirme Numarası: 00.

Bhagwat, S.A., Patterson, K.Y., Holden, J.M., Validation Study of the USDA's Data Quality Evaluation System, 7th International Food Data Conference: Food Composition and Biodiversity, Journal of Food Composition and Analysis, 22, 5, 366–372, (2009).